Zapalenia spojówki są jedną z najczęstszych zmian chorobowych narządu wzroku u dzieci.

Pojawia się nagle, bardzo doskwiera i bywają zaraźliwe. Można sobie z nim jednak poradzić, pod warunkiem że szybko wykryje się przyczynę.
Diagnostyka najczęściej spotykanych zmian zapalnych spojówek

Typ zapalenia Najczęstsza przyczyna Czas trwania Główne objawy kliniczne Objawy ogólne/uwagi
 

bakteryjne

 

zazwyczaj paciorkowce i gronkowce oraz Haemophilus

 

5–7 dni

 

lepka wydzielina ropna i umiarkowane przekrwienie, czasami reakcja brodawkowa

 

brak

 

alergiczne

 

alergeny

 

cały rok z

zaostrzeniami na wiosnę

 

bardzo duży świąd, wydzielina surowicza, umiarkowane przekrwienie

najczęściej zapalenie alergiczne błony śluzowej nosa, alergiczne zmiany skórne, rzadziej astma oskrzelowa
 

chlamydiowe

 

Chlamydia trachomatis serotypy D-K

 

dłużej niż 3 tygodnie z

zaostrzeniami i remisjami

wydzielina śluzowo-ropna, długi okres trwania zapalenia (ponad 3 tygodnie), odczyn grudkowy w spojówce, umiarkowane przekrwienie zapalenie płuc i ucha,  objawowe lub bezobjawowe zapalenie cewki moczowej (chłopcy), powiększone przyuszne węzły chłonne
 

wirusowe

 

zazwyczaj adenowirusy, rzadziej wirus opryszczki pospolitej lub półpaśca

 

2–3 tygodnie

obfita wydzielina surowicza i odczyn grudkowy w spojówce, znaczne przekrwienie, krwotoki podspojówkowe; bardzo zakaźne; często zmiany rogówkowe:

-adenowirusy: nacieki punktowate,

-opryszczka: nacieki drzewkowate widoczne najlepiej po zabarwieniu fluoresceiną)

czasami w wywiadzie przebyte ostatnio zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie ucha lub zapalenie gardła, często powiększone przyuszne węzły chłonne
 

zespół suchego oka (u dzieci występuje rzadko i tylko jako objaw chorób ogólnych)

 

zaburzenia filmu łzowego

 

cały rok

 

główne objawy: pieczenie, wydzielina surowicza, umiarkowane przekrwienie

zapalenie stawów, kolagenozy, często w wywiadzie suchość w ustach; u dzieci występuje tylko jako powikłanie chorób ogólnych

 KIEDY DO LEKARZA

Zapalenie spojówek nie jest chorobą groźną i stosunkowo łatwo je wyleczyć. Jednak mimo to nie wolno go lekceważyć, gdyż nieleczone może doprowadzić do przewlekłych stanów zapalnych.

W domowych apteczkach mamy często krople i maści przepisane nam przez okulistę. Nie podawajmy ich jednak dziecku bez konsultacji z lekarzem, bo możemy bardziej zaszkodzić, niż pomóc. Źle dobrany lub nadużywany lek może wywołać poważne powikłania.

Samodzielnie wolno jedynie używać soli fizjologicznej, która oczyści oczy z wydzieliny. Należy pamiętać, by oko przemywać zawsze od zewnętrznego kącika w kierunku nosa. Użycie innych środków trzeba skonsultować. Warto pamiętać, że raz otwarte preparaty do oczu szybko tracą przydatność do użycia – zwykle po trzech tygodniach. Otwartą sól fizjologiczną należy wyrzucić już po 24 godzinach.

Zapalenie spojówek najlepiej leczyć u okulisty, jednak jeżeli termin wizyty jest odległy, a dziecko cierpi z powodu infekcji, lepiej skonsultować się z pediatrą. Powinien pomóc, zapisując leki, a gdy okaże się, że infekcja jest wyjątkowo silna i nie mija, pomoże ustalić jej podłoże (np. zleci posiew i antybiogram), a potem skieruje do specjalisty (okulisty lub alergologa).

JAK SIĘ LECZY?

Bakteryjne zapalenie spojówek leczy się antybiotykiem w kroplach lub w maści. Przy wirusowym zapaleniu zwykle wystarczają leki łagodzące obrzęk i przekrwienie oczu. Jednak również wtedy lekarz może zadecydować o profilaktycznym podaniu środka zawierającego antybiotyk.

Jeżeli źródłem kłopotów jest alergia, ulgę przyniosą leki przeciwuczuleniowe, najczęściej w postaci kropli lub tabletek. Ten rodzaj uczulenia jest bardziej uciążliwy do wyleczenia ze względu na trudności w określeniu czynnika wywołującego alergię. Dlatego, zanim lekarz rozpocznie leczenie, powinien zlecić wykonanie testów alergicznych, aby ustalić, co wywołuje uczulenie. Być może uda się wyeliminować z otoczenia dziecka czynnik uczulający lub w przyszłości przeprowadzić odczulanie.

JAK UNIKNĄĆ NAWROTÓW

Wirusowe i bakteryjne zapalenie spojówek dotyka dzieci najczęściej w okresach obniżonej odporności – wczesną wiosną i jesienią. Odmiana wirusowa jest wyjątkowo zaraźliwa, przenosi się przez dotyk. Chore dziecko nie powinno dotykać rączkami oczu. Wydzielinę najlepiej usuwać chusteczką lub jałowym gazikiem, a potem dokładnie umyć ręce. Wirusy szczególnie chętnie przenoszą się przez ręczniki, pościel, odzież, zabawki, dlatego w czasie infekcji trzeba prać rzeczy dziecka w wysokiej temperaturze i nie pozwalać, aby używali ich inni domownicy.

Dziecko przez czas choroby i bezpośrednio po niej nie może spotykać się z rówieśnikami ani chodzić do żłobka czy przedszkola. Wystarczy, że dotknie oczu, a potem wspólnych zabawek, a “sprzeda” chorobę koledze.

Przy alergicznym zapaleniu spojówek najważniejsze jest rozpoznanie i wyeliminowanie alergenu (np. kosmetyku). Dziecko nie powinno przebywać w zadymionych pomieszczeniach, tam, gdzie jest duże zanieczyszczenie powietrza czy ostre słońce. Powinno również unikać długiego siedzenia przed telewizorem lub komputerem.

Autor: Ewelina Znój, pielęgniarka “Zaczarowanych Motylków”