Zaburzenia orientacji przestrzennej diagnozuje się, gdy dziecko popełnia błędy:

  • podczas wykonywania poleceń słownych, w których określa się stosunki przestrzenne za pomocą przyimków „nad, pod, w, obok, przed, za, zza” itd.,
  • podczas rozplanowywania elementów pracy plastycznej na kartce oraz dopasowywania rozmiarów tych elementów do powierzchni kartki,
  • polegające na upraszczaniu elementów rysunku lub pisma, wykraczaniu pisma poza liniaturę lub jego rozmieszczeniu w źle dobranych liniach,
  • wynikające z mylenia liter podobnych do siebie względem osi pionowej lub poziomej albo pisma lustrzanego (p-g, p-b, d-b, n-u),
  • wynikające ze słabej orientacji w porach roku, dniach tygodnia czy stronach świata,
  • w zakresie treści matematycznych, a szczególnie geometrii (dzieci słabo utrwalają obrazy figur geometrycznych, zarówno płaskich jak i przestrzennych).

Umiejętność orientowania się w otoczeniu kształtuje się w dziecku w zasadzie przy każdej okazji. Obserwujmy więc dzieci podczas codziennych czynności i oceńmy, czy ich umiejętność orientacji przestrzennej rozwinęła się prawidłowo i jest na poziomie właściwym dla wieku dziecka.

Naszą czujność owinny wzbudzić następujące zaburzenia:

a) ujawniające się podczas rysowania i przerysowywania:

  • zmiany kierunków podczas rysowania (rysowanie od prawej do lewej strony, rysowanie linii pionowych od dołu do góry),
  • nieprawidłowe odwzorowywanie (przerysowywanie) kształtów geometrycznych,
  • złe proporcje elementów rysowanych na obrazku (np. gdy kot jest większy niż dom),
  • ubogie w szczegóły, bardzo schematyczne rysunki i wszelkiego rodzaju prace plastyczne,
  • nieprawidłowe określenie stosunków przestrzennych podczas opowiadania o czymś, co dziecko widzi w otoczeniu lub na obrazku,
  • występowanie elementów pisma lustrzanego, czyli przerysowywanie prostych lub skomplikowanych wzorów niezgodnie z ich rzeczywistym położeniem we wzorze,
  • zmiany kolejności elementów w szlaczku lub wzorze składającym się z kilku elementów,
  • wykraczanie poza pole wyznaczone do rysowania,
  • brak umiejętności dokładnego rysowania po śladzie.

b) w zakresie wypowiadania się:

  • brak umiejętności dokładnego opisania za pomocą przyimków położenia przedmiotów na ilustracji lub w otoczeniu,
  • brak umiejętności poprawnego opisywania relacji pomiędzy elementami otoczenia lub błędne stosowanie przyimków w ich opisie;

c) w zakresie innych czynności i umiejętności:

  • mylenie kierunków i płaszczyzn, błędna orientacja w przestrzeni (np. podczas zabawy w parku),
  • pomyłki w czasie zmiany miejsca w rzędzie, szeregu, kole itp.
  • obniżona chęć do ćwiczeń i aktywności fizycznej oraz sprawność fizyczna.

Powyższe problemy mogą wpływać na tempo uczenia się języka polskiego, języka obcego, matematyki, geografii, fizyki oraz obniżać sprawność fizyczną. Mogą powodować niezrozumienie czytanego tekstu, a przez to niemożność nauczenia się czy zapamiętania zawartych w nim treści.

Aby uniknąć tych wszystkich trudności należy dawać dziecku jak najwięcej okazji do ćwiczeń orientacji przestrzennej.

Jakie to ćwiczenia? Propozycje zabaw rozwijających orientację przestrzenną już w kolejnym artykule!

Autor: Małgorzata Chorąży-Gomoła, pedagog