Choroba bostońska jest typową chorobą wywołaną zakażeniem enterowirusami (najczęściej Coxackie) na którą zapadają zwykle dzieci w wieku od 2 do 10 lat, ale zdarza się, że zarażają się też dorośli. Nazywana jest też wirusem bostońskim, bostonką, wysypką bostońską, czy chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej.

Jak się przenosi?

„Bostonka” rozprzestrzenia się przez bezpośredni kontakt z wirusem. Jest bardzo zakaźna, zwłaszcza w dużych skupiskach dzieci (np. w żłobkach, przedszkolach), gdyż łatwo przenosi się przez dotyk i ślinę. Wystarczy, że chore dziecko nakicha na zabawkę (lub rówieśnika) czy nie umyje po skorzystaniu z toalety rąk i pójdzie się bawić z innymi dziećmi.

Jakie są objawy ?

Pierwsze objawy kliniczne choroby nie są charakterystyczne. Bardzo często pojawia się:

  • gorączka,
  • brak apetytu,
  • złe samopoczucie,
  • ból gardła,
  • rzadko wymioty czy biegunka

Po tym okresie (po 2 – 3 dniach), zwanym prodromalnym, jamie ustnej pojawiają się zmiany pod postacią pęcherzyków średnicy 1-3 mm. Zajmują one tylną ścianę gardła, podniebienie miękkie, język, dziąsła i błonę śluzową policzków.

Pęcherzyki w jamie ustnej łatwo pękają, w wyniku czego powstają ostro odgraniczone nadżerki na czerwonym podłożu, często bolesne, powodujące u dzieci niechęć do jedzenia. Nieraz zmianom towarzyszy powiększenie węzłów chłonnych szyjnych.

Następnie na skórze pojawiają się bardzo charakterystyczne podłużne (owalne lub eliptyczne) szare pęcherzyki o cienkiej pokrywie wielkości 3-7 mm, osadzone na żywoczerwonym/wiśniowym podłożu. Zmiany najczęściej umiejscowione są na dłoniach, podeszwach stóp oraz bocznych powierzchniach rąk i stóp, jednak plamki i pęcherzyki mogą występować również na pośladkach i w okolicy narządów płciowych; bardzo rzadko występują na twarzy, kończynach i tułowiu. Przy występowaniu typowych, bardzo charakterystycznych wykwitów rozpoznanie choroby jest pewne.

Mimo wybiórczej lokalizacji i charakterystycznych wykwitów zmiany u pacjentów często są mylnie diagnozowane z ospą wietrzną.

Ważne: Przy ospie wysypka rzadko występuje na dłoniach i stopach. Taka lokalizacja jest za to typowa właśnie dla choroby bostońskiej. W przypadku tej ostatniej pęcherzyki często też powstają w jamie ustnej i wokół ust.

Co zrobić, kiedy podejrzewasz chorobę bostońską u dziecka?

Gdy podejrzewasz, że twoje dziecko może mieć objawy bostonki, skonsultuj się z pediatrą. Trzeba to zrobić głównie po to, by lekarz wykluczył inne, groźniejsze choroby, którym towarzyszy wysypka (np. odrę, różyczkę czy wcześniej wspomnianą ospę).

Jak leczyć chorobę bostońską?

Nie ma leków, które skróciłyby jej przebieg, a jedynie podaje się dziecku leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.

Pęcherzyki znikają po około 7-10 dniach. Nie trzeba ich niczym smarować. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy ulegną zakażeniu bakteryjnemu. Wtedy należy smarować je maścią z antybiotykiem. Czasami, gdy świąd jest wyjątkowo uciążliwy, stosuje się wodny roztwór gencjany

Chore dziecko powinno jak najwięcej pić. Z powodu bólu jamy ustnej należy serwować mu letnie płyny – najlepiej wodę, bo soki czy inne kwaśne napoje będą potęgowały ból.

Piśmiennictwo:

1.Bienias W., Gutfreund K., Szewczyk A., Kaszuba A.: Zespół dłoni, stóp i ust, czyli choroba bostońska: etiologia, obraz kliniczny i terapia. Dermatologia Dziecięca 2013, 1 (5): 18-21.

  1. Kaszuba A., Adamski Z.: Leksykon dermatologiczny. T. I. Wyd. Czelej, Lublin 2011, 79.

Autor: Ewelina Znój, pielęgniarka “Zaczarowanych Motylków”